De Haka, de indrukwekkende traditie voor de wedstrijd

De Haka is een ceremoniële dans uit de Maori-cultuur van Nieuw-Zeeland. Het rugbyteam van Nieuw-Zeeland, bekend als de All Blacks, voert hem vlak voor de aftrap uit. Midden op het veld, recht tegenover de tegenstander. Krachtige bewegingen, ritmisch stampen, een tekst die het hele team samen uitschreeuwt. Het duurt nog geen minuut, maar die minuut zet de toon voor alles wat daarna komt.

Veel mensen denken dat het puur een oorlogsdans is, en dat klopt niet helemaal. In de Maori-cultuur kent de haka veel vormen. Er zijn haka om iemand te begroeten, om afscheid te nemen en om een feest te vieren. En ja, ook om de strijd aan te gaan. Wat de All Blacks doen is er één specifieke, maar het idee erachter is breder. Een haka drukt uit wat een groep samen voelt, op hetzelfde moment.

De bekendste versie heet Ka Mate. Die gaat terug op een Maori-leider genaamd Te Rauparaha, die zich volgens het verhaal verstopte in een voorraadkuil en ternauwernood aan zijn achtervolgers ontsnapte. De woorden "Ka mate, ka mate, ka ora, ka ora" betekenen zoiets als "ik sterf, ik leef". Het gaat over het randje tussen ondergang en overleven, en dat hoor je terug in de felheid waarmee de spelers hem brengen.

Sinds 2005 hebben de All Blacks er een tweede haka bij, Kapa o Pango, speciaal voor het team geschreven. Die bewaren ze voor de grote wedstrijden. Wil je zelf een keer bij een wedstrijd zijn waar dit soort tradities tot leven komt, kijk dan eens rond op onze rugbypagina. Daar vind je het complete aanbod aan rugbyreizen bij elkaar.

Woorden schieten hier eigenlijk tekort. Hieronder staat een van de indrukwekkendste uitvoeringen van de laatste jaren. Zet je geluid aan en let vooral op het moment waarop het hele stadion stilvalt en alleen de stemmen van de spelers overblijven.

Ik ken mensen die niks met rugby hebben en toch kippenvel krijgen van de Haka. Dat komt door de eerlijkheid ervan. Vijftien volwassen mannen die zich volledig blootgeven, oog in oog met hun tegenstander, zonder enige gêne. Dat zie je in de moderne topsport bijna nergens meer.

Er zit ook iets universeels in. Je snapt zonder een woord van de tekst te verstaan wat er wordt gezegd. Dit zijn wij, dit is waar we voor staan, en we zijn er klaar voor. Die boodschap heeft geen vertaling nodig. Precies daarom werkt de Haka ook op mensen die voor het eerst een rugbystadion binnenlopen.

Op televisie is de Haka indrukwekkend. In het echt is het iets heel anders. Je voelt het stampen in de tribune, je hoort de stemmen weerkaatsen en je ziet hoe de tegenstander besluit om terug te staren of juist naar voren te lopen. Dat samenspel gebeurt allemaal in die ene minuut, en het is bloedstollend om live mee te maken.

De All Blacks spelen elk najaar een reeks interlands in Europa, onder meer tegen de landen van het Six Nations-toernooi. Dat zijn de wedstrijden waar je de Haka op eigen bodem kunt zien. Wil je eerst meer weten over dat Europese rugby, lees dan mijn stuk over wat de Six Nations precies is. Dan snap je meteen tegen wie de All Blacks het opnemen.

Eén ding wil ik wel meegeven. De Haka is geen showtje voor de camera. Het is een levend stuk cultuur dat de Maori al eeuwen met zich meedragen, en de All Blacks voeren hem uit met dat besef. Als je erbij bent, merk je dat het publiek dat aanvoelt. Er wordt niet doorheen geschreeuwd, mensen kijken en luisteren. Dat maakt het moment nog sterker.

Juist die combinatie van sport en traditie maakt rugby zo de moeite waard om een keer live te zien. Wil je weten welke wedstrijden en reizen er op dit moment mogelijk zijn, kijk dan bij onze Six Nations-tickets. Ik denk graag met je mee over welke trip bij je past.